तयोर्भक्तिं शिवे ज्ञात्वा परामव्यभिचारिणीम्
ब्रह्मोवाच
तयोर्भक्तिं शिवे ज्ञात्वा परामव्यभिचारिणीम् ।
सर्वे शक्रादयो देवाश्चिचिन्तुरिति नारद
॥१॥देवा ऊचुः
एकान्तभक्त्या शैलश्चेत्कन्यां तस्मै प्रदास्यति ।
ध्रुवं निर्वाणता सद्यस्स प्राप्स्यति च भारते
॥२॥अनन्तरत्नाधारश्चेत्पृथ्वी त्यक्त्वा प्रयास्यति ।
रत्नगर्भाभिधा भूमिर्मिथ्यैव भविता ध्रुवम्
॥३॥स्थावरत्वं परित्यज्य दिव्यरूपं विधाय सः ।
कन्यां शूलभृते दत्त्वा शिवलोकं गमिष्यति
॥४॥महादेवस्य सारूप्यं लप्स्यते नात्र संशयः ।
तत्र भुक्त्वा वरान्भोगांस्ततो मोक्षमवाप्स्यति
॥५॥ब्रह्मोवाच
इत्यालोच्य सुरास्सर्वे कृत्वा चामन्त्रणं मिथः ।
प्रस्थापयितुमैच्छंस्ते गुरुं तत्र सुविस्मिताः
॥६॥ततः शक्रादयो देवास्सर्वे गुरुनिकेतनम् ।
जग्मुः प्रीत्या सविनया नारद स्वार्थसाधकाः
॥७॥गत्वा तत्र गुरुं नत्वा सर्वे देवास्सवासवाः ।
चक्रुर्निवेदनं तस्मै गुरवे वृत्तमादरात्
॥८॥देवा ऊचुः
गुरो हिमालयगृहं गच्छास्मत्कार्य्यसिद्धये ।
तत्र गत्वा प्रयत्नेन कुरु निन्दाञ्च शूलिनः
॥९॥पिनाकिना विना दुर्गा वरं नान्यं वरिष्यति ।
अनिच्छया सुतां दत्त्वा फलं तूर्णं लभिष्यति
॥१०॥कालेनैवाधुना शैल इदानीं भुवि तिष्ठतु ।
अनेकरत्नाधारं तं स्थापय त्वं क्षितौ गुरौ
॥११॥ब्रह्मोवाच
इति देववचः श्रुत्वा प्रददौ कर्णयोः करम् ।
न स्वीचकार स गुरुस्स्मरन्नाम शिवेति च
॥१२॥अथ स्मृत्वा महादेवं बृहस्पतिरुदारधीः ।
उवाच देववर्यांश्च धिक्कृत्वा च पुनः पुनः
॥१३॥बृहस्पतिरुवाच
सर्वे देवास्स्वार्थपराः परार्थध्वंसकारकाः ।
कृत्वा शंकरनिंदा हि यास्यामि नरकं ध्रुवम्
॥१४॥कश्चिन्मध्ये च युष्माकं गच्छेच्छैलान्तिकं सुराः ।
संपादयेत्स्वाभिमतं शैलेन्द्रं प्रतिबोध्य च
॥१५॥अनिच्छया सुतां दत्त्वा सुखं तिष्ठतु भारते ।
तस्मै भक्त्या सुतां दत्त्वा मोक्षं प्राप्स्यति निश्चितम्
॥१६॥पश्चात्सप्तर्षयस्सर्वे बोधयिष्यन्ति पर्वतम् ।
पिनाकिना विना दुर्गा वरं नान्यं वरिष्यति
॥१७॥अथवा गच्छत सुरा ब्रह्मलोकं सवासवाः ।
वृत्तं कथयत स्वं तत्स वः कार्यं करिष्यति
॥१८॥ब्रह्मोवाच
तच्छ्रुत्वा ते समालोच्याजग्मुर्मम सभां सुराः ।
सर्वे निवेदयांचक्रुर्नत्वा तद्गतमादरात्
॥१९॥देवानां तद्वचः श्रुत्वा शिवनिन्दाकरं तदा ।
वेदवक्ता विलप्याहं तानवोचं सुरान्मुने
॥२०॥ब्रह्मोवाच
नाहं कर्तुं क्षमो वत्साः शिवनिन्दां सुदुस्सहाम् ।
संपद्विनाश रूपाञ्च विपदां बीजरूपिणीम्
॥२१॥सुरा गच्छत कैलासं सन्तोषयत शंकरम् ।
प्रस्थापयत तं शीघ्रं हिमालयगृहं प्रति
॥२२॥स गच्छेदुपशैलेशमात्मनिन्दां करोतु वै ।
परनिन्दाविनाशाय स्वनिन्दा यशसे मता
॥२३॥ब्रह्मोवाच
श्रुत्वेति मद्वचो देवा मां प्रणम्य मुदा च ते ।
कैलासं प्रययुः शीघ्रं शैलानामधिपं गिरिम्
॥२४॥तत्र गत्वा शिवं दृष्ट्वा प्रणम्य नतमस्तकाः ।
सुकृतांजलयस्सर्वे तुष्टुवुस्तं सुरा हरम्
॥२५॥देवा ऊचुः
देवदेव महादेव करुणाकर शंकर ।
वयं त्वां शरणापन्नाः कृपां कुरु नमोऽस्तु ते
॥२६॥त्वं भक्तवत्सलः स्वामिन्भक्तकार्यकरस्सदा ।
दीनोद्धरः कृपासिन्धुर्भक्तापद्विनिमोचकः
॥२७॥ब्रह्मोवाच
इति स्तुत्वा महेशानं सर्वे देवास्सवासवाः ।
सर्वं निवेदयांचक्रुस्तद्वृत्तं तत आदरात्
॥२८॥तच्छ्रुत्वा देववचनं स्वीचकार महेश्वरः ।
देवान् सुयापयामास तानाश्वास्य विहस्य सः
॥२९॥देवा मुमुदिरे सर्वे शीघ्रं गत्वा स्वमंदिरम् ।
सिद्धं मत्वा स्वकार्य्यं हि प्रशंसन्तस्सदाशिवम्
॥३०॥ततः स भगवाञ्छम्भुर्महेशो भक्तवत्सलः ।
प्रययौ शैलभूपञ्च मायेशो निर्विकारवान्
॥३१॥यदा शैलस्सभामध्ये समुवास मुदान्वितः ।
बन्धुवर्गैः परिवृतः पार्वतीसहितस्स्वयम्
॥३२॥एतस्मिन्नन्तरे तत्र ह्याजगाम सदाशिवः ।
दण्डी छत्री दिव्यवासा बिभ्रत्तिलकमुज्ज्वलम्
॥३३॥करे स्फटिकमालाञ्च शालग्रामं गले दधत् ।
जपन्नाम हरेर्भक्त्या साधुवेषधरौ द्विजः
॥३४॥तं च दृष्ट्वा समुत्तस्थौ सगणोऽपि हिमालयः ।
ननाम दण्डवद्भूमौ भक्त्यातिथिमपूर्वकम्
॥३५॥ननाम पार्वती भक्त्या प्राणेशं विप्ररूपिणम् ।
ज्ञात्वा तं मनसा देवी तुष्टाव परया मुदा
॥३६॥आशिषं युयुजे विप्रस्सर्वेषां प्रीतितश्शिवः ।
शिवाया अधिकं तात मनोभिलषितं हृदा
॥३७॥मधुपर्कादिकं सर्वं जग्राह ब्राह्मणो मुदा ।
दत्तं शैलाधिराजेन हिमांगेन महादरात्
॥३८॥पप्रच्छ कुशलं चास्य हिमाद्रिः पर्वतोत्तमः ।
तं द्विजेन्द्रं महाप्रीत्या सम्पूज्य विधिवन्मुने
॥३९॥पुनः पप्रच्छ शैलेशस्तं ततः को भवानिति ।
उवाच शीघ्रं विप्रेन्द्रो गिरीद्रं सादरं वचः
॥४०॥विप्रेन्द्र उवाच
ब्राह्मणोऽहं गिरिश्रेष्ठ वैष्णवो बुधसत्तमः ।
घटिकीं वृतिमाश्रित्य भ्रमामि धरणीतले
॥४१॥मनोयायी सर्व गामी सर्वज्ञोहं गुरोर्बलात् ।
परोपकारी शुद्धात्मा दयासिन्धुर्विकारहा
॥४२॥मया ज्ञातं हराय त्वं स्वसुतां दातुमिच्छसि ।
इमां पद्मसमां दिव्यां वररूपां सुलक्षणाम्
॥४३॥निराश्रयायासंगाय कुरूपायागुणाय च ।
श्मशानवासिने व्यालग्राहिरूपाय योगिने
॥४४॥दिग्वाससे कुगात्राय व्यालभूषणधारिणे ।
अज्ञातकुलनाम्ने च कुशीलायाविहारिणे
॥४५॥विभूतिदिग्धदेहाय संक्रुद्धायाविवेकिने ।
अज्ञातवयसेऽतीव कुजटाधारिणे सदा
॥४६॥सर्वाश्रयाय भ्रमिणे नागहाराय भिक्षवे कुमार्गनिरतायाथ वेदाऽध्वत्यागिने हठात्
॥४७॥इयं ते बुद्धिरचल न हि मंगलदा खलु ।
विबोध ज्ञानिनां श्रेष्ठ नारायणकुलोद्भव
॥४८॥न ते पात्रानुरूपश्च पार्वतीदानकर्मणि ।
महाजनः स्मेरमुखः श्रुतमात्राद्भविष्यति
॥४९॥पश्य शैलाधिप त्वं च न तस्यैकोस्ति बान्धवः ।
महारत्नाकरस्त्वञ्च तस्य किञ्चिद्धनं न हि
॥५०॥बान्धवान्मेनकां कुध्रपते शीघ्रं सुतांस्तथा ।
सर्वान्पृच्छ प्रयत्नेन पण्डितान्पार्वती विना
॥५१॥रोगिणो नौषधं शश्वद्रोचते गिरिसत्तम ।
कुपथ्यं रोचतेऽभीक्ष्णं महादोषकरं सदा
॥५२॥ब्रह्मोवाच
इत्युक्त्वा ब्राह्मणः शीघ्रं स वै भुक्त्वा मुदान्वितः ।
जगाम स्वालयं शान्तो नानालीलाकर श्शिवः
॥५३॥इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे शिवमायावर्णनं नामैकत्रिंशोऽध्यायः ॥ ३१ ॥