पार्वतीकृतारुणाचलेश्वरस्तुतिवर्णनम्
मार्कंडेय उवाच
अहो महिषदैत्यस्य दुराचारत्वमीदृशम् ॥
अहो दुरितहारिण्या दुर्गायाश्च पराक्रमः
॥१॥एवं तया भद्रकाल्या निहते महिषासुरे ॥
किं चकार गिरींद्रस्य नंदिनी तपसि स्थिता
॥२॥नंदिकेश्वर उवाच
अनंतरं सा हस्तेन दधती दैत्यमस्तकम् ॥
ननाम गौरीमन्येन पाणिना खङ्गधारिणा
॥३॥अथ हर्षेण नृत्यंतीं तामालोक्य दयार्द्रया ॥
दृष्ट्या देवी जगादैनां दंतांशुद्योतितांबरा
॥४॥त्वयातिदुष्करं कर्म निर्मितं विंध्यवासिनि ॥
जातं तव प्रभावेन निष्प्रत्यूहं च मे तपः
॥५॥अथैतन्माहिषं शीर्षमपवित्र भयंकरम् ॥
जगत्पवित्रचारित्रे त्यक्तुमर्हसि हस्ततः
॥६॥इति गौर्योदिता दुर्गा जुगुप्साकुलमानसा ॥
मूर्ध्नस्तस्य निपाताय व्यधुनोद्बहुशः करम्
॥७॥तीर्थमुत्पाद्यतां देवि नवं पापविनाशनम् ॥
तस्मिन्निमज्जनाद्दुर्गे प्रायश्चित्तं भविष्यति
॥८॥इतीरिता गौतमेन दुर्गा दुरितशंकिनी ॥
पाटयामास खङ्गेन शिलापट्टं पटीयसा
॥९॥पातालावधि निर्भिन्नात्पाषाणतलतस्ततः ॥
उदजृंभत्तरंगांभः सच्चित्तमिव निर्मलम्
॥१०॥ममज्ज सापि गंभीरे तस्मिन्नंभसि पावने ॥
नमः शोणाद्रिनाथायेत्युक्त्वा मंत्रमनुत्तमम्
॥११॥तावन्महिषकंठस्थं लिंगं तद्गलितं तले ॥
तटे प्रतिष्ठितं जातं पापनाशनसंज्ञया
॥१२॥उन्ममज्ज ततो दुर्गा तीर्थांभोधूतकल्मषा ॥
निपपाताथ तत्पाणेर्महिषासुरमस्तकम्
॥१३॥कृतप्रदक्षिणा नत्वा पापनाशनमीश्वरम् ॥
पुरस्तादस्ति सा गौर्या गौतमेनाभिनंदिता
॥१४॥एवं प्रत्यक्षनिरतपापां तां वीक्ष्य पार्वती ॥
जगाद दीर्घतपसं जगतीधरनंदिनी
॥१५॥महिषासुरसंहारेंऽजसा स्वनुमतिः कृता ॥
विंध्यवासिनीयमहो दुष्टमाहिषविग्रहम्
॥१६॥गृहीत्वा भक्षयामास तस्य लिंगमिदं शिवम् ॥
प्रायश्चित्तं ततो ब्रूहि ममापि मुनिसत्तम
॥१७॥गौतम उवाच
देवि सर्वजगत्सर्गस्थितिसंहारकारिणि ॥
त्वद्ध्यानमेव जगतां सर्वपातकनाशनम्
॥१८॥अथापि लौकिकं वृत्तमवलंब्य त्वयेरितम् ॥
स्वकृतापि हि मर्यादा न महद्भिर्विलंघ्यते
॥१९॥अन्तःकरणकालुष्यक्षालिनी काचन क्रिया ॥
कथ्यतेऽद्य मया मातरवधानं विधीयताम्
॥२०॥अरुणाद्रिरयं साक्षादनलाद्रिस्तिरोहितः ॥
ज्वलतिज्योतिषा स्वेन कृत्तिकापूर्णिमा निशि
॥२१॥तत्सपर्यातपश्चर्या कार्या कात्यायनि त्वया ॥
तज्ज्योतिर्दर्शनात्सर्वमभीष्टं तव सिध्यति
॥२२॥इत्युक्ता गौतमेनांबा तदाप्रभृति दारुणा ॥
इयं च शिवभक्ता हि शिवपूजारता तदा
॥२३॥तपश्चचार पंचानामग्नीनां मध्यमाश्रिता ॥
चतुर्णां शिखिनां मध्ये स्थिता सूर्यनिविष्टदृक्
॥२४॥रेजे हैमी शलाकेव द्योतमाना गिरींद्रजा ॥
अथाकृष्टेवपार्वत्याः प्रेमपाशैर्निरायतैः
॥२५॥सा कार्त्तिकी पौर्णमासी समापेदे शुभा तिथिः ॥
ततस्तस्य दिनस्यांते शृंगे शोणमहीभृतः
॥२६॥अदर्शि किमपि ज्योतिरनुपाधिकवैभवम् ॥
तदर्थोपगतैर्ब्रह्ममधुभिद्वासवादिभिः
॥२७॥उपास्यमानमभितो देवैर्दिव्यर्षिसंगतैः ॥
तदनिंधनमस्नेहमदशावर्तिसंभवम्
॥२८॥महाप्रदीपमालोक्य विस्मयं प्राप पार्वती ॥
कृतप्रदक्षिणा साथ प्रणमंती पदेपदे ॥
अरुणाद्रीश्वरं नाथं तुष्टा तुष्टाव शैलजा
॥२९॥नमस्ते मेरुचापाय कैलासाचलवासिने ॥
नीहारशैलजामात्रे शोणक्ष्माधररूपिणे
॥३०॥वरुणादिसुरार्च्याय तरुणादित्यवर्चसे ॥
अरुणाचलनाथाय करुणामूर्त्तये नमः
॥३१॥जय जह्नुसुताचन्द्र लेखालंकृतशेखर ॥
सौंदर्यमोहिताशेषमुनिपत्नीजनाशय
॥३२॥जय शैलसुतासंगसंभृतानंगवैभव ॥
माया नारायणाभोगक्रीडाम्रेडनपंडित
॥३३॥जय संध्यासमोपेतसंभृतानंदतांडव ॥
जय गीर्वाणगंधर्वसिद्धविद्याधरार्चित
॥३४॥जय हेरंबजनक जय षण्मुखवत्सल ॥
जय हैमवतीप्रार्थ्य जय पार्थिवदुर्लभ
॥३५॥इति स्तुत्वा मुहुस्तस्मिञ्ज्योतिषि न्यस्तलोचनाम् ॥
दृष्ट्वा देवीं दयाव्याजाद्विलिल्ये वृषभध्वजः
॥३६॥लयित्वा निजमास्थाय रूपमुत्कटसुन्दरम् ॥
आस्थाय वृषभं दिव्यममूं दृष्ट्वा शिवां शुभाम्
॥३७॥मानातिरेकादपहाय सर्वमैश्वर्यमेवं तपसि प्रवृत्ताम् ॥
मुग्धां पुनः सांत्वयितुं गिरीशः प्रचक्रमे पर्वतराजपुत्रीम्
॥३८॥इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वरखण्डेऽरुणाचलमाहात्म्य उत्तरार्धे पार्वतीकृतारुणाचलेश्वरस्तुतिवर्णनंनाम विंशतितमोऽध्यायः ॥ २० ॥