pārvatīkṛtāruṇācaleśvarastutivarṇanam
mārkaṃḍeya uvāca
aho mahiṣadaityasya durācāratvamīdṛśam ||
aho duritahāriṇyā durgāyāśca parākramaḥ
||1||अहो महिषदैत्यस्य दुराचारत्वमीदृशम् ॥
अहो दुरितहारिण्या दुर्गायाश्च पराक्रमः
evaṃ tayā bhadrakālyā nihate mahiṣāsure ||
kiṃ cakāra girīṃdrasya naṃdinī tapasi sthitā
||2||एवं तया भद्रकाल्या निहते महिषासुरे ॥
किं चकार गिरींद्रस्य नंदिनी तपसि स्थिता
naṃdikeśvara uvāca
anaṃtaraṃ sā hastena dadhatī daityamastakam ||
nanāma gaurīmanyena pāṇinā khaṅgadhāriṇā
||3||अनंतरं सा हस्तेन दधती दैत्यमस्तकम् ॥
ननाम गौरीमन्येन पाणिना खङ्गधारिणा
atha harṣeṇa nṛtyaṃtīṃ tāmālokya dayārdrayā ||
dṛṣṭyā devī jagādaināṃ daṃtāṃśudyotitāṃbarā
||4||अथ हर्षेण नृत्यंतीं तामालोक्य दयार्द्रया ॥
दृष्ट्या देवी जगादैनां दंतांशुद्योतितांबरा
tvayātiduṣkaraṃ karma nirmitaṃ viṃdhyavāsini ||
jātaṃ tava prabhāvena niṣpratyūhaṃ ca me tapaḥ
||5||त्वयातिदुष्करं कर्म निर्मितं विंध्यवासिनि ॥
जातं तव प्रभावेन निष्प्रत्यूहं च मे तपः
athaitanmāhiṣaṃ śīrṣamapavitra bhayaṃkaram ||
jagatpavitracāritre tyaktumarhasi hastataḥ
||6||अथैतन्माहिषं शीर्षमपवित्र भयंकरम् ॥
जगत्पवित्रचारित्रे त्यक्तुमर्हसि हस्ततः
iti gauryoditā durgā jugupsākulamānasā ||
mūrdhnastasya nipātāya vyadhunodbahuśaḥ karam
||7||इति गौर्योदिता दुर्गा जुगुप्साकुलमानसा ॥
मूर्ध्नस्तस्य निपाताय व्यधुनोद्बहुशः करम्
tīrthamutpādyatāṃ devi navaṃ pāpavināśanam ||
tasminnimajjanāddurge prāyaścittaṃ bhaviṣyati
||8||तीर्थमुत्पाद्यतां देवि नवं पापविनाशनम् ॥
तस्मिन्निमज्जनाद्दुर्गे प्रायश्चित्तं भविष्यति
itīritā gautamena durgā duritaśaṃkinī ||
pāṭayāmāsa khaṅgena śilāpaṭṭaṃ paṭīyasā
||9||इतीरिता गौतमेन दुर्गा दुरितशंकिनी ॥
पाटयामास खङ्गेन शिलापट्टं पटीयसा
pātālāvadhi nirbhinnātpāṣāṇatalatastataḥ ||
udajṛṃbhattaraṃgāṃbhaḥ saccittamiva nirmalam
||10||पातालावधि निर्भिन्नात्पाषाणतलतस्ततः ॥
उदजृंभत्तरंगांभः सच्चित्तमिव निर्मलम्
mamajja sāpi gaṃbhīre tasminnaṃbhasi pāvane ||
namaḥ śoṇādrināthāyetyuktvā maṃtramanuttamam
||11||ममज्ज सापि गंभीरे तस्मिन्नंभसि पावने ॥
नमः शोणाद्रिनाथायेत्युक्त्वा मंत्रमनुत्तमम्
tāvanmahiṣakaṃṭhasthaṃ liṃgaṃ tadgalitaṃ tale ||
taṭe pratiṣṭhitaṃ jātaṃ pāpanāśanasaṃjñayā
||12||तावन्महिषकंठस्थं लिंगं तद्गलितं तले ॥
तटे प्रतिष्ठितं जातं पापनाशनसंज्ञया
unmamajja tato durgā tīrthāṃbhodhūtakalmaṣā ||
nipapātātha tatpāṇermahiṣāsuramastakam
||13||उन्ममज्ज ततो दुर्गा तीर्थांभोधूतकल्मषा ॥
निपपाताथ तत्पाणेर्महिषासुरमस्तकम्
kṛtapradakṣiṇā natvā pāpanāśanamīśvaram ||
purastādasti sā gauryā gautamenābhinaṃditā
||14||कृतप्रदक्षिणा नत्वा पापनाशनमीश्वरम् ॥
पुरस्तादस्ति सा गौर्या गौतमेनाभिनंदिता
evaṃ pratyakṣaniratapāpāṃ tāṃ vīkṣya pārvatī ||
jagāda dīrghatapasaṃ jagatīdharanaṃdinī
||15||एवं प्रत्यक्षनिरतपापां तां वीक्ष्य पार्वती ॥
जगाद दीर्घतपसं जगतीधरनंदिनी
mahiṣāsurasaṃhāreṃ'jasā svanumatiḥ kṛtā ||
viṃdhyavāsinīyamaho duṣṭamāhiṣavigraham
||16||महिषासुरसंहारेंऽजसा स्वनुमतिः कृता ॥
विंध्यवासिनीयमहो दुष्टमाहिषविग्रहम्
gṛhītvā bhakṣayāmāsa tasya liṃgamidaṃ śivam ||
prāyaścittaṃ tato brūhi mamāpi munisattama
||17||गृहीत्वा भक्षयामास तस्य लिंगमिदं शिवम् ॥
प्रायश्चित्तं ततो ब्रूहि ममापि मुनिसत्तम
gautama uvāca
devi sarvajagatsargasthitisaṃhārakāriṇi ||
tvaddhyānameva jagatāṃ sarvapātakanāśanam
||18||देवि सर्वजगत्सर्गस्थितिसंहारकारिणि ॥
त्वद्ध्यानमेव जगतां सर्वपातकनाशनम्
athāpi laukikaṃ vṛttamavalaṃbya tvayeritam ||
svakṛtāpi hi maryādā na mahadbhirvilaṃghyate
||19||अथापि लौकिकं वृत्तमवलंब्य त्वयेरितम् ॥
स्वकृतापि हि मर्यादा न महद्भिर्विलंघ्यते
antaḥkaraṇakāluṣyakṣālinī kācana kriyā ||
kathyate'dya mayā mātaravadhānaṃ vidhīyatām
||20||अन्तःकरणकालुष्यक्षालिनी काचन क्रिया ॥
कथ्यतेऽद्य मया मातरवधानं विधीयताम्
aruṇādrirayaṃ sākṣādanalādristirohitaḥ ||
jvalatijyotiṣā svena kṛttikāpūrṇimā niśi
||21||अरुणाद्रिरयं साक्षादनलाद्रिस्तिरोहितः ॥
ज्वलतिज्योतिषा स्वेन कृत्तिकापूर्णिमा निशि
tatsaparyātapaścaryā kāryā kātyāyani tvayā ||
tajjyotirdarśanātsarvamabhīṣṭaṃ tava sidhyati
||22||तत्सपर्यातपश्चर्या कार्या कात्यायनि त्वया ॥
तज्ज्योतिर्दर्शनात्सर्वमभीष्टं तव सिध्यति
ityuktā gautamenāṃbā tadāprabhṛti dāruṇā ||
iyaṃ ca śivabhaktā hi śivapūjāratā tadā
||23||इत्युक्ता गौतमेनांबा तदाप्रभृति दारुणा ॥
इयं च शिवभक्ता हि शिवपूजारता तदा
tapaścacāra paṃcānāmagnīnāṃ madhyamāśritā ||
caturṇāṃ śikhināṃ madhye sthitā sūryaniviṣṭadṛk
||24||तपश्चचार पंचानामग्नीनां मध्यमाश्रिता ॥
चतुर्णां शिखिनां मध्ये स्थिता सूर्यनिविष्टदृक्
reje haimī śalākeva dyotamānā girīṃdrajā ||
athākṛṣṭevapārvatyāḥ premapāśairnirāyataiḥ
||25||रेजे हैमी शलाकेव द्योतमाना गिरींद्रजा ॥
अथाकृष्टेवपार्वत्याः प्रेमपाशैर्निरायतैः
sā kārttikī paurṇamāsī samāpede śubhā tithiḥ ||
tatastasya dinasyāṃte śṛṃge śoṇamahībhṛtaḥ
||26||सा कार्त्तिकी पौर्णमासी समापेदे शुभा तिथिः ॥
ततस्तस्य दिनस्यांते शृंगे शोणमहीभृतः
adarśi kimapi jyotiranupādhikavaibhavam ||
tadarthopagatairbrahmamadhubhidvāsavādibhiḥ
||27||अदर्शि किमपि ज्योतिरनुपाधिकवैभवम् ॥
तदर्थोपगतैर्ब्रह्ममधुभिद्वासवादिभिः
upāsyamānamabhito devairdivyarṣisaṃgataiḥ ||
tadaniṃdhanamasnehamadaśāvartisaṃbhavam
||28||उपास्यमानमभितो देवैर्दिव्यर्षिसंगतैः ॥
तदनिंधनमस्नेहमदशावर्तिसंभवम्
mahāpradīpamālokya vismayaṃ prāpa pārvatī ||
kṛtapradakṣiṇā sātha praṇamaṃtī padepade ||
aruṇādrīśvaraṃ nāthaṃ tuṣṭā tuṣṭāva śailajā
||29||महाप्रदीपमालोक्य विस्मयं प्राप पार्वती ॥
कृतप्रदक्षिणा साथ प्रणमंती पदेपदे ॥
अरुणाद्रीश्वरं नाथं तुष्टा तुष्टाव शैलजा
namaste merucāpāya kailāsācalavāsine ||
nīhāraśailajāmātre śoṇakṣmādhararūpiṇe
||30||नमस्ते मेरुचापाय कैलासाचलवासिने ॥
नीहारशैलजामात्रे शोणक्ष्माधररूपिणे
varuṇādisurārcyāya taruṇādityavarcase ||
aruṇācalanāthāya karuṇāmūrttaye namaḥ
||31||वरुणादिसुरार्च्याय तरुणादित्यवर्चसे ॥
अरुणाचलनाथाय करुणामूर्त्तये नमः
jaya jahnusutācandra lekhālaṃkṛtaśekhara ||
sauṃdaryamohitāśeṣamunipatnījanāśaya
||32||जय जह्नुसुताचन्द्र लेखालंकृतशेखर ॥
सौंदर्यमोहिताशेषमुनिपत्नीजनाशय
jaya śailasutāsaṃgasaṃbhṛtānaṃgavaibhava ||
māyā nārāyaṇābhogakrīḍāmreḍanapaṃḍita
||33||जय शैलसुतासंगसंभृतानंगवैभव ॥
माया नारायणाभोगक्रीडाम्रेडनपंडित
jaya saṃdhyāsamopetasaṃbhṛtānaṃdatāṃḍava ||
jaya gīrvāṇagaṃdharvasiddhavidyādharārcita
||34||जय संध्यासमोपेतसंभृतानंदतांडव ॥
जय गीर्वाणगंधर्वसिद्धविद्याधरार्चित
jaya heraṃbajanaka jaya ṣaṇmukhavatsala ||
jaya haimavatīprārthya jaya pārthivadurlabha
||35||जय हेरंबजनक जय षण्मुखवत्सल ॥
जय हैमवतीप्रार्थ्य जय पार्थिवदुर्लभ
iti stutvā muhustasmiñjyotiṣi nyastalocanām ||
dṛṣṭvā devīṃ dayāvyājādvililye vṛṣabhadhvajaḥ
||36||इति स्तुत्वा मुहुस्तस्मिञ्ज्योतिषि न्यस्तलोचनाम् ॥
दृष्ट्वा देवीं दयाव्याजाद्विलिल्ये वृषभध्वजः
layitvā nijamāsthāya rūpamutkaṭasundaram ||
āsthāya vṛṣabhaṃ divyamamūṃ dṛṣṭvā śivāṃ śubhām
||37||लयित्वा निजमास्थाय रूपमुत्कटसुन्दरम् ॥
आस्थाय वृषभं दिव्यममूं दृष्ट्वा शिवां शुभाम्
mānātirekādapahāya sarvamaiśvaryamevaṃ tapasi pravṛttām ||
mugdhāṃ punaḥ sāṃtvayituṃ girīśaḥ pracakrame parvatarājaputrīm
||38||मानातिरेकादपहाय सर्वमैश्वर्यमेवं तपसि प्रवृत्ताम् ॥
मुग्धां पुनः सांत्वयितुं गिरीशः प्रचक्रमे पर्वतराजपुत्रीम्
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe'ruṇācalamāhātmya uttarārdhe pārvatīkṛtāruṇācaleśvarastutivarṇanaṃnāma viṃśatitamo'dhyāyaḥ || 20 ||