साधुद्विजशिवावतारवर्णनम्
नन्दीश्वर उवाच
सनत्कुमार सर्वज्ञ शिवस्य परमात्मनः ।
अवतारं शृणु विभोस्साधुवेषद्विजाह्वयम्
॥१॥मेनाहिमालयोर्भक्तिं शिवे ज्ञात्वा महोत्तमाम् ।
चिन्तामापुस्तुरास्सर्वे मन्त्रयामासुरादरात्
॥२॥एकान्तभक्त्या शैलश्चेत्कन्यां दास्यति शम्भवे ।
ध्रुवं निर्वाणतां सद्यः सम्प्राप्स्यति शिवस्य वै
॥३॥अनन्तरत्नाधारोऽसौ चेत्प्रयास्यति मोक्षताम् ।
रत्नगर्भाभिधा भूमिर्मिथ्यैव भविता ध्रुवम्
॥४॥अस्थिरत्वम्परित्यज्य दिव्यरूपं विधाय सः ।
कन्यां शूलभृते दत्त्वा शिवालोकं गमिष्यति
॥५॥महादेवस्य सारूप्यं प्राप्य शम्भोरनुग्रहात् ।
तत्र भुक्त्वा महाभोगांस्ततो मोक्षमवाप्स्यति
॥६॥इत्यालोच्य सुरास्सर्वे जग्मुर्गुरुगृहं मुने ।
चक्रुर्निवेदनं गत्वा गुरवे स्वार्थसाधकाः
॥७॥देवा ऊचुः
गुरो हिमालयगृहं गच्छास्मत्कार्य्यसिद्धये ।
कृत्वा निंदां महेशस्य गिरिभक्तिं निवारय
॥८॥स्वश्रद्धया सुतां दत्त्वा शिवाय स गिरिर्गुरो ।
लभेत मुक्तिमत्रैव धरण्यां स हि तिष्ठतु
॥९॥इति देववचः श्रुत्वा प्रोवाच च विचार्य्य तान्
॥१०॥गुरुरुवाच
कश्चिन्मध्ये च युष्माकं गच्छेच्छैलान्तिकं सुराः ।
सम्पादयेत्स्वाभिमतमहं तत्कर्तुमक्षमः
॥११॥अथवा गच्छत सुरा ब्रह्मलोकं सवासवाः ।
तस्मै वृत्तं कथय स्वं स वः कार्यं करिष्यति
॥१२॥नन्दीश्वर उवाच
तच्छ्रुत्वा ते समालोच्य जग्मुर्विधिसभां सुराः ।
सर्वं निवेदयामासुस्तद्वृत्तं पुरतो विधेः
॥१३॥अवोचत्तान्विधिः श्रुत्वा तद्वचः सुविचिंत्य वै ।
नाहं करिष्ये तन्निंदां दुःखदां कहरां सदा
॥१४॥सुरा गच्छत कैलासं संतोषयत शङ्करम् ।
प्रस्थापयत तं देवं हिमालयगृहं प्रति
॥१५॥स गच्छेदथ शैलेशमात्मनिन्दां करोतु वै ।
परनिन्दा विनाशाय स्वनिन्दा यशसे मता
॥१६॥नन्दीश्वर उवाच
ततस्ते प्रययुः शीघ्रं कैलासं निखिलास्सुराः ।
सुप्रणम्य शिवं भक्त्या तद्द्रुतं निखिला जगुः
॥१७॥तच्छ्रुत्वा देववचनं स्वीचकार महेश्वरः ।
देवान्सुयापयामास तानाश्वास्य विहस्य सः
॥१८॥ततः स भगवाञ्छम्भुर्महेशो भक्तवत्सलः ।
गन्तुमैच्छच्छैलमूलं मायेशो न विकारवान्
॥१९॥दण्डी छत्री दिब्यवासा बिभ्रत्तिलकमुज्ज्वलम् ।
करे स्फटिकमालां च शालग्रामं गले दधत्
॥२०॥जपन्नाम हरेर्भक्त्या साधुवेषधरो द्विजः ।
हिमाचलं जगामाशु बन्धुवर्गेस्समन्वितम्
॥२१॥तं च दृष्ट्वा समुत्तस्थौ सगणोऽपि हिमालयः ।
ननाम दण्डवद्भूमौ साष्टाङ्गं विधिपूर्वकम्
॥२२॥ततः पप्रच्छ शैलेशस्तं द्विजं को भवानिति ।
उवाच शीघ्रं विप्रेन्द्रस्स योग्यद्रिम्महादरात्
॥२३॥साधुद्विज उवाच
साधु द्विजाह्वः शैलाहं वैष्णवः परमार्थदृक् ।
परोपकारी सर्वज्ञः सर्वगामी गुरोर्बलात्
॥२४॥मया ज्ञातं स्वविज्ञानात्स्वस्थाने शैलसत्तम ।
तच्छृणु प्रीतितो वच्मि हित्वा दम्भन्तवांतिकम्
॥२५॥शङ्कराय सुतान्दातुन्त्वमिच्छसि निजोद्भवाम् ।
इमाम्पद्मासमां रम्यामज्ञातकुलशीलिने
॥२६॥इयं मतिस्ते शैलेन्द्र न युक्ता मङ्गलप्रदा ।
निबोध ज्ञानिनां श्रेष्ठ नारायणकुलोद्भव
॥२७॥पश्य शैलाधिपत्वं च न तस्यैकोऽस्ति बान्धवः ।
बान्धवान्स्वान्प्रयत्नेन पृच्छ मेनां च स्वप्रियाम्
॥२८॥सर्वान्संपृच्छ यत्नेन मेनादीन्पा र्वती विना ।
रोगिणे नौषधं शैल कुपथ्यं रोचते सदा
॥२९॥न ते पात्रानुरूपश्च पार्वतीदानकर्म्मणि ।
महाजनः स्मेरमुखः श्रुति मात्राद्भविष्यति
॥३०॥निराश्रयस्सदासङ्गो विरूपो निगुर्णोऽव्ययः ।
स्मशानवासी विकटो व्यालग्राही दिगम्बरः
॥३१॥विभूतिभूषणो व्यालवरावेष्टितमस्तकः ।
सर्वाश्रमपरिभ्रष्टस्त्वविज्ञातगतिस्सदा
॥३२॥ब्रह्मोवाच
इत्याद्युक्त्वा वचस्तथ्यं शिवनिन्दापरं स हि ।
जगाम स्वालयं शीघ्रन्नाना लीलाकरः शिवः
॥३३॥तच्छ्रुत्वा विप्रवचनमभूताञ्च तनू तयोः ।
विपरीतानर्थपरे किं करिष्यावहे ध्रुवम्
॥३४॥ततो रुद्रो महोतिं च कृत्वा भक्तमुदावहाम् ।
विवाहयित्वा गिरिजां देवकार्य्यं चकार सः
॥३५॥इति प्रोक्तस्तु ते तात साधुवेषो द्विजाह्वयः ।
शिवावतारो हि मया देवकार्य्यकरः प्रभो
॥३६॥इदमाख्यानमनघं स्वर्ग्यमायुष्यमुत्तमम् ।
यः पठेच्छृणुयाद्वापि स सुखी गतिमाप्नुयात्
॥३७॥इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां साधुद्विजशिवावतारवर्णनं नाम पञ्चत्रिंशोऽध्यायः ॥ ३५ ॥
षडशीत्यवताराः ( ८६)