अवधूतेश्वरशिवावतारचरित्रवर्णनम्
नन्दीश्वर उवाच
शृणु त्वं ब्रह्मपुत्राद्यावतारं परमेशितुः ।
अवधूतेश्वराह्वं वै शक्रगर्वापहारकम्
॥१॥शक्रः पुरा हि सगुरुः सर्वदेवसमन्वितः ।
दर्शनं कर्तुमीशस्य कैलासमगमन्मुने
॥२॥अथ गुर्विन्द्रयोर्ज्ञात्वागमनं शंकरस्तयोः ।
परीक्षितुं च तद्भावं स्वदर्शनरतात्मनोः
॥३॥अवधूतस्वरूपोऽभून्नानालीलाकरः प्रभुः ।
दिगंबरो महाभीमो ज्वलदग्निसमप्रभः ।
सोऽवधूतस्वरूपो हि मार्गमारुद्ध्य सद्गतिः ।
लंबमानपटः शंभुरतिष्ठच्छोभिताकृतिः
॥५॥अथ तौ गुरुशक्रौ च गच्छन्तौ शिव सन्निधिम् ।
अद्राष्टांपुरुषं भीमं मार्गमध्येऽद्भुताकृतिम्
॥६॥अथ शक्रो मुनेऽपृच्छत्स्वाधिकारेण दुर्मदः ।
पुरुषं तं स्वमार्गान्तः स्थितमज्ञाय शंकरम्
॥७॥शक्र उवाच
कस्त्वं दिगंबराकारावधूतः कुत आगतः ।
किन्नाम तव विख्यातं तत्त्वतो वद मेऽचिरम्
॥८॥स्वस्थाने संस्थितः शंभुः किम्वान्यत्र गतोऽधुना ।
दर्शनार्थं हि तस्याहं गच्छामि सगुरुस्सुरैः
॥९॥नन्दीश्वर उवाच
शक्रेणेत्थं स पृष्टश्च किंचिन्नोवाच पूरुषः ।
लीलागृहीतदेहस्स शङ्करो मदहा प्रभुः
॥१०॥शक्रः पुनरपृच्छत्तं नोवाच स दिगंबरः ।
अविज्ञातगतिश्शम्भुर्महाकौतुककारकः
॥११॥पुनः पुरन्दरोऽपृच्छ्त्त्रैलोक्याधिपतिस्स्वराट् ।
तूष्णीमास महायोगी महालीलाकरस्स वै
॥१२॥इत्थं पुनः पुनः पृष्टः शक्रेण स दिगम्बरः ।
नोवाच किंचिद्भगवाञ्शक्रदर्प्पजिघांसया
॥१३॥अथ चुक्रोध देवेशस्त्रैलोक्यैश्वर्य्यगर्वितः ।
उवाच वचनं क्रोधात्तं निर्भर्त्स्य जटाधरम्
॥१४॥इन्द्र उवाच
पृच्छमानोऽपि रे मूढ नोत्तरं दत्तवानसि ।
अतस्त्वां हन्मि वज्रेण कस्ते त्रातास्ति दुर्मते
॥१५॥इत्युदीर्य्य ततो वज्री संनिरीक्ष्य क्रुधा हि तम् ।
हन्तुन्दिगम्बरं वज्रमुद्यतं स चकार ह
॥१६॥वज्रहस्तं च तं दृष्ट्वा शक्रं शीघ्रं सदाशिवः ।
चकार स्तम्भनं तस्य वज्रपातस्य शंकरः
॥१७॥ततः स पुरुषः कुद्धः करालाक्षो भयंकरः ।
द्रुतमेव प्रजज्वाल तेजसा प्रदहन्निव
॥१८॥बाहुप्रतिष्टम्भभुवा मन्युनान्तश्शचीपतिः ।
समदह्यत भोगीव मंत्ररुद्धपराक्रमः
॥१९॥दृष्ट्वा वृहस्पतिस्त्वेनम्प्रज्वलन्तं स्वतेजसा ।
पुरुषं तं धियामास प्रणनाम हरं द्रुतम्
॥२०॥कृताञ्जलिपुटो भूत्वा ततो गुरुरुदारधीः ।
दण्डवत्कौ पुनर्नत्वा प्रभुं तुष्टाव भक्तितः
॥२१॥गुरुरुवाच
देवदेव महादेव शरणागतवत्सल ।
प्रसन्नो भव गौरीश सर्वेश्वर नमोऽस्तु ते
॥२२॥मायया मोहितास्सर्वे ब्रह्मविष्ण्वादयोपि ते ।
त्वां न जानन्ति तत्त्वेन जानन्ति त्वदनुग्रहात्
॥२३॥नन्दीश्वर उवाच
बृहस्पतिरिति स्तुत्वा स तदा शंकरम्प्रभुम् ।
पादयोः पातयामास तस्येशस्य पुरन्दरम्
॥२४॥ततस्तात सुराचार्य्यः कृताञ्जलिरुदारधीः ।
बृहस्पतिरुवाचेदं प्रश्रयावनतः सुधीः
॥२५॥बृहस्पतिरुवाच
दीननाथ महादेव प्रणतन्तव पादयोः ।
समुद्धर च मां तत्त्वं क्रोधं न प्रणयं कुरु
॥२६॥तुष्टो भव महादेव पाहीन्द्रं शरणागतम् ।
वह्निरेष समायाति भालनेत्रसमुद्भवः
॥२७॥नन्दीश्वर उवाच
इत्याकर्ण्य गुरोर्वाक्यमवधूताकृतिः प्रभुः ।
उवाच करुणासिंधुर्विहसन्स सदूतिकृत्
॥२८॥अवधूत उवाच
क्रोधाच्च निस्सृतन्तेजो धारयामि स्वनेत्रतः ।
कथं हि कंचुकीं सर्पस्संधत्ते चोज्ज्ञितां पुनः
॥२९॥नन्दीश्वर उवाच
इति श्रुत्वा वचस्तस्य शंकरस्य बृहस्पतिः ।
उवाच साञ्जलिर्भूयो भयव्याकुलमानसः
॥३०॥बृहस्पतिरुवाच
हे देव भगवन्भक्ता अनुकम्प्याः सदैव हि ।
भक्तवत्सलनामेति स्वं सत्यं कुरु शंकर
॥३१॥क्षेप्तुमन्यत्र देवेश स्वतेजोऽत्युग्रमर्हसि ।
उद्धर्ता सर्वभक्तानां समुद्धर पुरन्दरम्
॥३२॥नन्दीश्वर उवाच
इत्युक्तो गुरुणा रुद्रो भक्तवत्सलनामभाक् ।
प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा सुरेज्यम्प्रणतार्तिहा
॥३३॥रुद्र उवाच
प्रीतस्तेहं सुराचार्य्य ददामि वरमुत्तमम् ।
इन्द्रस्य जीवदानेन जीवेति त्वं प्रथाम्व्रज
॥३४॥समुद्भूतोऽनलो योयं भालनेत्रात्सुरा सहः ।
एनन्त्यक्ष्याम्यहं दूरे यथेन्द्रं नैव पीडयेत्
॥३५॥नन्दीश्वर उवाच
इत्युक्त्वा स करे धृत्वा स्वतेजोऽनलमद्भुतम् ।
भालनेत्रसमुद्भूतं प्राक्षिपल्लवणाम्भसि
॥३६॥अथो शिवस्य तत्तेजो भालनेत्रसमुद्भवम् ।
क्षिप्तं च लवणाम्भोधौ सद्यो बालो बभूव ह
॥३७॥स जलन्धरनामाभूत्सिन्धुपुत्रोऽसुरेश्वरः ।
तं जघान महेशानो देवप्रार्थनया प्रभुः
॥३८॥इत्थं कृत्वा सुचरितं शंकरो लोकशंकरः ।
अवधूतस्वरूपेण ततश्चान्तर्हितोऽभवत्
॥३९॥बभूवुः सकला देवाः सुखिनश्चातिनिर्भयाः ।
गुरुशक्रौ भयान्मुक्तौ जग्मतुः सुखमुत्तमम्
॥४०॥यदर्थे गमनोद्युक्तौ दर्शनं प्राप्य तस्य तौ ।
कृतार्थौ गुरुशक्रौ हि स्वस्थानं जग्मतुर्मुदा
॥४१॥अवधूतेश्वराह्वोऽवतारस्ते कथितो मया ।
परमेशस्य परमानन्ददः खलदण्डदः
॥४२॥इदमाख्यानमनघं यशस्यं स्वर्ग्यमेव च ।
भुक्तिमुक्तिप्रदं दिव्यं सर्वकामफलप्रदम्
॥४३॥य इदं शृणुयान्नित्यं श्रावयेद्वा समाहितः ।
इह सर्वसुखं भुक्त्वा सोन्ते शिवगतिं लभेत्
॥४४॥इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां नन्दी श्वरसनत्कुमारसंवादे अवधूतेश्वरशिवावतारचरित्रवर्णनं नाम त्रिंशोऽध्यायः ॥ ३० ॥