tataḥ sa bhagavāndevaḥ kapardī nīlalohitaḥ
sanatkumāra uvāca
tataḥ sa bhagavāndevaḥ kapardī nīlalohitaḥ |
ājñayā parameśasya jagrāha brahmaṇaḥ śiraḥ
||1||ततः स भगवान्देवः कपर्दी नीललोहितः ।
आज्ञया परमेशस्य जग्राह ब्रह्मणः शिरः
tadgṛhītvā śiro dīptaṃ rūpaṃ vikṛtamāsthitaḥ |
yogakrīḍāṃ samāsthāya bhaikṣāya pracacāra ha
||2||तद्गृहीत्वा शिरो दीप्तं रूपं विकृतमास्थितः ।
योगक्रीडां समास्थाय भैक्षाय प्रचचार ह
sa devaveśmani tadā bhikṣārthamagamaddvijāḥ |
na cāsya kaścittāṃ bhikṣāmanurūpāmadādvibhoḥ
||3||स देववेश्मनि तदा भिक्षार्थमगमद्द्विजाः ।
न चास्य कश्चित्तां भिक्षामनुरूपामदाद्विभोः
abhyagātsaṃkrameṇaiva veśma viṣṇormahātmanaḥ |
tasyātiṣṭhata sa dvāri bhikṣāmuccārayañchubhām
||4||अभ्यगात्संक्रमेणैव वेश्म विष्णोर्महात्मनः ।
तस्यातिष्ठत स द्वारि भिक्षामुच्चारयञ्छुभाम्
sa dṛṣṭvā tadupasthaṃ tu viṣṇurvai yogacakṣuṣā |
śirāṃ lalāṭātsambhidya raktadhārāmapātayat |
papāta sā ca vistīrṇā yojanārdhaśataṃ tadā
||5||स दृष्ट्वा तदुपस्थं तु विष्णुर्वै योगचक्षुषा ।
शिरां ललाटात्सम्भिद्य रक्तधारामपातयत् ।
पपात सा च विस्तीर्णा योजनार्धशतं तदा
tayā patantyā viprendrā bahūnyabdāni dhārayā |
pitāmahakapālasya nārdhamapyabhipūritam |
tamuvāca tato devaḥ prahasya vacanaṃ śubham
||6||तया पतन्त्या विप्रेन्द्रा बहून्यब्दानि धारया ।
पितामहकपालस्य नार्धमप्यभिपूरितम् ।
तमुवाच ततो देवः प्रहस्य वचनं शुभम्
sakṛtkanyāḥ pradīyante sakṛdagniśca jāyate |
sakṛdrājāno bruvate sakṛdbhikṣā pradīyate
||7||सकृत्कन्याः प्रदीयन्ते सकृदग्निश्च जायते ।
सकृद्राजानो ब्रुवते सकृद्भिक्षा प्रदीयते
tuṣṭo'smi tava dānena yuktenānena mānada |
varaṃ varaya bhadraṃ te varado'smi tavādya vai
||8||तुष्टोऽस्मि तव दानेन युक्तेनानेन मानद ।
वरं वरय भद्रं ते वरदोऽस्मि तवाद्य वै
viṣṇuruvāca |
eṣa eva varaḥ ślāghyo yadahaṃ devatādhipam |
paśyāmi śaṃkaraṃ devamugraṃ śarvaṃ kapardinam
||9||विष्णुरुवाच ।
एष एव वरः श्लाघ्यो यदहं देवताधिपम् ।
पश्यामि शंकरं देवमुग्रं शर्वं कपर्दिनम्
devaśchāyāṃ tato vīkṣya kapālasthe tadā rase |
sasarja puruṣaṃ dīptaṃ viṣṇoḥ sadṛśamūrjitam
||10||देवश्छायां ततो वीक्ष्य कपालस्थे तदा रसे ।
ससर्ज पुरुषं दीप्तं विष्णोः सदृशमूर्जितम्
tamāhāthākṣayaścāsi ajarāmara eva ca |
yuddheṣu cāpratidvandvī sakhā viṣṇoranuttamaḥ |
devakāryakaraḥ śrīmānsahānena carasva ca
||11||तमाहाथाक्षयश्चासि अजरामर एव च ।
युद्धेषु चाप्रतिद्वन्द्वी सखा विष्णोरनुत्तमः ।
देवकार्यकरः श्रीमान्सहानेन चरस्व च
nārāsu janma yasmātte viṣṇudehodbhavāsu ca |
narastasmāddhi nāmnā tvaṃ priyaścāsya bhaviṣyasi
||12||नारासु जन्म यस्मात्ते विष्णुदेहोद्भवासु च ।
नरस्तस्माद्धि नाम्ना त्वं प्रियश्चास्य भविष्यसि
vāyuruvāca
taṃ tadāśvāsya nikṣipya naraṃ viṣṇoḥ svayaṃ prabhuḥ |
agamadbrahmasadanaṃ tau cāviviśaturgṛham
||13||तं तदाश्वास्य निक्षिप्य नरं विष्णोः स्वयं प्रभुः ।
अगमद्ब्रह्मसदनं तौ चाविविशतुर्गृहम्
ya idaṃ narajanmeha śṛṇuyādvā paṭheta vā |
sa kīrtyā parayā yukto viṣṇuloke mahīyate
||14||य इदं नरजन्मेह शृणुयाद्वा पठेत वा ।
स कीर्त्या परया युक्तो विष्णुलोके महीयते
iti skandapurāṇe ṣaṣṭho'dhyāyaḥ ||