kaṃthaḍeśvaramāhātmyavarṇanam
śrīhara uvāca
catustriṃśattamaṃ viddhi devaṃ vai kaṃthaḍeśvaram ||
yasya darśanamātreṇa sarvapāpaiḥ pramucyate
||1||चतुस्त्रिंशत्तमं विद्धि देवं वै कंथडेश्वरम् ॥
यस्य दर्शनमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते
vitastāyāstaṭe ramye brāhmaṇo nivasanpurā ||
babhūva pāṃḍavonāma daridreṇātipīḍitaḥ
||2||वितस्तायास्तटे रम्ये ब्राह्मणो निवसन्पुरा ॥
बभूव पांडवोनाम दरिद्रेणातिपीडितः
jñātibhiśca parityakto duṣṭayā bhāryayā tathā ||
kaṃthāpyekā sthitā yasya sarvasvapremadhāriṇī
||3||ज्ञातिभिश्च परित्यक्तो दुष्टया भार्यया तथा ॥
कंथाप्येका स्थिता यस्य सर्वस्वप्रेमधारिणी
tenāhaṃ sutakāmena toṣito girigahvare ||
mayāpyuktaṃ viśālākṣi putrastava bhaviṣyati
||4||तेनाहं सुतकामेन तोषितो गिरिगह्वरे ॥
मयाप्युक्तं विशालाक्षि पुत्रस्तव भविष्यति
tasya putraḥ samutpannaḥ kaṃthāmadhyādayo nijaḥ ||
śītoṣṇavāriṇī kaṃthā tasya putrasya sā'bhavat
||5||तस्य पुत्रः समुत्पन्नः कंथामध्यादयो निजः ॥
शीतोष्णवारिणी कंथा तस्य पुत्रस्य साऽभवत्
sa ca labdhaḥ prasādena madīyena varānane ||
rudreṇa ca varo dattaḥ kaṃthāyā bhavitā punaḥ
||6||स च लब्धः प्रसादेन मदीयेन वरानने ॥
रुद्रेण च वरो दत्तः कंथाया भविता पुनः
atha ṣaṣṭhe gate varṣe mauṃjībaṃdhamaciṃtayat ||
tadāmaṃtrya munīnsarvānprasādya ca punaḥ punaḥ ||
namaskṛtya ṛṣīnsarvānpūjayāmāsa bhaktitaḥ
||7||अथ षष्ठे गते वर्षे मौंजीबंधमचिंतयत् ॥
तदामंत्र्य मुनीन्सर्वान्प्रसाद्य च पुनः पुनः ॥
नमस्कृत्य ऋषीन्सर्वान्पूजयामास भक्तितः
phalairvittānusāreṇa mauṃjī tasyāpyabaṃdhata ||
te'pyuktā munayaḥ sarve prasādya ca punaḥpuna
||8||फलैर्वित्तानुसारेण मौंजी तस्याप्यबंधत ॥
तेऽप्युक्ता मुनयः सर्वे प्रसाद्य च पुनःपुन
dīyatāmāśiṣo hyasmai putrāya munisattamāḥ ||
mama putrasya putro'yaṃ dīrghāyurjāyatāṃ ciram
||9||दीयतामाशिषो ह्यस्मै पुत्राय मुनिसत्तमाः ॥
मम पुत्रस्य पुत्रोऽयं दीर्घायुर्जायतां चिरम्
tūṣṇīṃbhūyaḥ sthitāḥ sarve tacchrutvā nottaraṃ daduḥ ||
yadā te nottaraṃ procustadā munivaraḥ svayam ||
dhyānena ciṃtayāmāsa nūnamalpāyuṣaṃ sutam
||10||तूष्णींभूयः स्थिताः सर्वे तच्छ्रुत्वा नोत्तरं ददुः ॥
यदा ते नोत्तरं प्रोचुस्तदा मुनिवरः स्वयम् ॥
ध्यानेन चिंतयामास नूनमल्पायुषं सुतम्
iti jñātvā tu saṃmohamagamatsahasā muniḥ ||
vilalāpa sa duḥkhārttaḥ sutasnehena duḥkhitaḥ
||11||इति ज्ञात्वा तु संमोहमगमत्सहसा मुनिः ॥
विललाप स दुःखार्त्तः सुतस्नेहेन दुःखितः
vāḍava uvāca
dattaḥ svayaṃ maheśena mamālpāyuḥ kathaṃ sutaḥ ||
rudreṇa ca varo dattaḥ prasannena purā mama
||12||दत्तः स्वयं महेशेन ममाल्पायुः कथं सुतः ॥
रुद्रेण च वरो दत्तः प्रसन्नेन पुरा मम
mattulyavīryaḥ putraste kaṃthāmadhyādbha viṣyati ||
jātaṃ ca dattvā hyalpāyuṃ mithyā tryakṣasya tadvacaḥ
||13||मत्तुल्यवीर्यः पुत्रस्ते कंथामध्याद्भ विष्यति ॥
जातं च दत्त्वा ह्यल्पायुं मिथ्या त्र्यक्षस्य तद्वचः
pitaraṃ duḥkhitaṃ dṛṣṭvā tūṣṇīṃbhūto munistadā ||
sa bālaḥ sahasā vākyaṃ babhāṣe harṣavarddhanam
||14||पितरं दुःखितं दृष्ट्वा तूष्णींभूतो मुनिस्तदा ॥
स बालः सहसा वाक्यं बभाषे हर्षवर्द्धनम्
tyajata bhayamidānīṃ yanmamārthe viṣaṇṇā vinihatanijayatnaṃ pretarājaṃ karomi ||
śṛṇuta mama giraṃ bhoḥ seśvarā lokapālāḥ pitṛpativijayārthaṃ satpratijñā mamaiṣā
||15||त्यजत भयमिदानीं यन्ममार्थे विषण्णा विनिहतनिजयत्नं प्रेतराजं करोमि ॥
शृणुत मम गिरं भोः सेश्वरा लोकपालाः पितृपतिविजयार्थं सत्प्रतिज्ञा ममैषा
ativiṣamatapobhiḥ śaṃkaraṃ toṣayitvā svapiturapi ca bhaktyā hanmi mṛtyorjayāśām ||
kimatiśayaviṣāda vyākulāstāta sarve sapadi pitṛpatiṃ taṃ sve vaśe sthāpayāmi
||16||अतिविषमतपोभिः शंकरं तोषयित्वा स्वपितुरपि च भक्त्या हन्मि मृत्योर्जयाशाम् ॥
किमतिशयविषाद व्याकुलास्तात सर्वे सपदि पितृपतिं तं स्वे वशे स्थापयामि
prayāmi rudraṃ śaraṇaṃ maheśvaraṃ devaṃ varaṃ cāpyumayā'vihīnam ||
śṛṇvaṃtu sarve munayaḥ samaṃtānna mādṛśe mṛtyuparābhavosti
||17||प्रयामि रुद्रं शरणं महेश्वरं देवं वरं चाप्युमयाऽविहीनम् ॥
शृण्वंतु सर्वे मुनयः समंतान्न मादृशे मृत्युपराभवोस्ति
tapobhirugraiḥ śitikaṃṭhapādau prasādya mṛtyuṃ na cirādvineṣye ||
kaṃthājavākyāmṛtalolanetrāḥ saṃjātaromāṃ calasatsvadehāḥ
||18||तपोभिरुग्रैः शितिकंठपादौ प्रसाद्य मृत्युं न चिराद्विनेष्ये ॥
कंथाजवाक्यामृतलोलनेत्राः संजातरोमां चलसत्स्वदेहाः
papracchurenaṃ munayaḥ śiśuṃ taṃ jānāsi rudraṃ paramaṃ kathaṃ tvam ||
vayaṃ ciraṃ kālamupāsamānāstapobhirugrairvratasaṃcayaiśca
||19||पप्रच्छुरेनं मुनयः शिशुं तं जानासि रुद्रं परमं कथं त्वम् ॥
वयं चिरं कालमुपासमानास्तपोभिरुग्रैर्व्रतसंचयैश्च
tathāpi vidmo na vayaṃ maheśaṃ jñātastvayāsau kathamarbhakeṇa ||
īhāmahe taṃ kila putra samyakchrotuṃ praharṣādbhutajātaromāḥ
||20||तथापि विद्मो न वयं महेशं ज्ञातस्त्वयासौ कथमर्भकेण ॥
ईहामहे तं किल पुत्र सम्यक्छ्रोतुं प्रहर्षाद्भुतजातरोमाः
jñātastvayā kutra kathaṃ maheśo maheśvaro vai bhuvanaikanāthaḥ
||21||ज्ञातस्त्वया कुत्र कथं महेशो महेश्वरो वै भुवनैकनाथः
iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā munīnāṃ bhāvitātmanām ||
sa bālaḥ kathayāmāsa vṛttāṃtaṃ parvatātmaje
||22||इति तेषां वचः श्रुत्वा मुनीनां भावितात्मनाम् ॥
स बालः कथयामास वृत्तांतं पर्वतात्मजे
mamātra krīḍataḥ siddhaḥ siddhidaḥ samupāgataḥ ||
vijñāyālpāyuṣaṃ māṃ tu vātsalyādabravīdidam
||23||ममात्र क्रीडतः सिद्धः सिद्धिदः समुपागतः ॥
विज्ञायाल्पायुषं मां तु वात्सल्यादब्रवीदिदम्
gaccha putra mamādeśānmahākālavanottame ||
dakṣiṇe cāsti yalliṃgamānaṃdeśvaraliṃgataḥ
||24||गच्छ पुत्र ममादेशान्महाकालवनोत्तमे ॥
दक्षिणे चास्ति यल्लिंगमानंदेश्वरलिंगतः
tamārādhaya śīghraṃ tvaṃ cirajīvī bhaviṣyasi ||
tasyopadeśadānena jñātaṃ samyaṅmaheśvarāt
||25||तमाराधय शीघ्रं त्वं चिरजीवी भविष्यसि ॥
तस्योपदेशदानेन ज्ञातं सम्यङ्महेश्वरात्
nānyo devosti lokeṣu satyaṃ satyaṃ munīśvarāḥ ||
tasmādadyaiva yāsyāmi mahākālavane śubhe
||26||नान्यो देवोस्ति लोकेषु सत्यं सत्यं मुनीश्वराः ॥
तस्मादद्यैव यास्यामि महाकालवने शुभे
liṃgamārādhayiṣyāmi viṣādastyajyatāmiha ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā tena sārddhaṃ maharṣayaḥ
||27||लिंगमाराधयिष्यामि विषादस्त्यज्यतामिह ॥
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तेन सार्द्धं महर्षयः
pitā ca vismito devi sarva eva samāgatāḥ ||
devamārādhayāmāsa bālaḥ kālajighāṃsayā
||28||पिता च विस्मितो देवि सर्व एव समागताः ॥
देवमाराधयामास बालः कालजिघांसया
liṃgamadhyāttato vāṇī niḥsṛtā parvatātmaje ||
aho tuṣṭosmi te vatsa kaṃ kāmaṃ pradadāmyaham
||29||लिंगमध्यात्ततो वाणी निःसृता पर्वतात्मजे ॥
अहो तुष्टोस्मि ते वत्स कं कामं प्रददाम्यहम्
bāla uvāca
yadi tuṣṭo'si me deva ye tvāṃ paśyaṃti śaṃkara ||
pāpakaṃthāvinirmuktāste saṃtu cirajīvinaḥ
||30||यदि तुष्टोऽसि मे देव ये त्वां पश्यंति शंकर ॥
पापकंथाविनिर्मुक्तास्ते संतु चिरजीविनः
bālasya bhāṣitaṃ śrutvā liṃge noktaṃ yaśasvini ||
ye ca māṃ pūjayiṣyaṃti śraddhayā parayā yutāḥ ||
te bhaviṣyaṃti satataṃ jarāmaraṇavarjitāḥ
||31||बालस्य भाषितं श्रुत्वा लिंगे नोक्तं यशस्विनि ॥
ये च मां पूजयिष्यंति श्रद्धया परया युताः ॥
ते भविष्यंति सततं जरामरणवर्जिताः
lapsyaṃte paramānkāmānbhaviṣyaṃti gaṇottama ||
pūjyāḥ sarveṣu lokeṣu sarvālaṃkārabhūṣitāḥ
||32||लप्स्यंते परमान्कामान्भविष्यंति गणोत्तम ॥
पूज्याः सर्वेषु लोकेषु सर्वालंकारभूषिताः
evaṃ labdhavaraḥ kaṃthaḥ prāṃjaliḥ samupasthitaḥ ||
liṃgenoktaḥ prasannena bhūyo varaya suvrata
||33||एवं लब्धवरः कंथः प्रांजलिः समुपस्थितः ॥
लिंगेनोक्तः प्रसन्नेन भूयो वरय सुव्रत
varo vai durlabho loke devadānavaguhyakaiḥ ||
mayāvatārito yasmānnāstyadeyaṃ tavādhunā
||34||वरो वै दुर्लभो लोके देवदानवगुह्यकैः ॥
मयावतारितो यस्मान्नास्त्यदेयं तवाधुना
bālenokto mahādeva yadi deyo varaḥ punaḥ ||
mannāmnā deva te khyātirbhūyāttribhuvane bhuvi
||35||बालेनोक्तो महादेव यदि देयो वरः पुनः ॥
मन्नाम्ना देव ते ख्यातिर्भूयात्त्रिभुवने भुवि
evamastviti liṃgena proktaṃ tuṣṭena pārvati ||
tadāprabhṛti deveśo vikhyātaḥ kaṃthaḍeśvaraḥ ||
yasya darśanamātreṇa cirāyurjāyate naraḥ
||36||एवमस्त्विति लिंगेन प्रोक्तं तुष्टेन पार्वति ॥
तदाप्रभृति देवेशो विख्यातः कंथडेश्वरः ॥
यस्य दर्शनमात्रेण चिरायुर्जायते नरः
yaḥ samīkṣati talliṃgaṃ kaṃthaḍeśvaramīśvaram
||37||यः समीक्षति तल्लिंगं कंथडेश्वरमीश्वरम्
pāpakaṃthāvinirmukto muktiṃ yāsyati gauri saḥ ||
puṇyaṃ yaśasyaṃ geyaṃ talliṃgaṃ pāpapraṇāśanam ||
punāti pātakānsarvānmama nāmānukīrtanāt
||38||पापकंथाविनिर्मुक्तो मुक्तिं यास्यति गौरि सः ॥
पुण्यं यशस्यं गेयं तल्लिंगं पापप्रणाशनम् ॥
पुनाति पातकान्सर्वान्मम नामानुकीर्तनात्
te'dhanyāḥ puruṣā loke teṣāṃ janma nirarthakam ||
yairna dṛṣṭo mahākāle devo'sau kaṃthaḍeśvaraḥ
||39||तेऽधन्याः पुरुषा लोके तेषां जन्म निरर्थकम् ॥
यैर्न दृष्टो महाकाले देवोऽसौ कंथडेश्वरः
eṣa te kathito devi prabhāvaḥ pāpanāśanaḥ ||
kaṃthaḍeśvaradevasya indreśvaramatho śṛṇu
||40||एष ते कथितो देवि प्रभावः पापनाशनः ॥
कंथडेश्वरदेवस्य इन्द्रेश्वरमथो शृणु
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ paṃcama āvaṃtyakhaṇḍe caturaśītiliṅgamāhātmye kaṃthaḍeśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma catustriṃśo'dhyāyaḥ || 34 ||